Sốt xuất huyết ở trẻ em: Tìm hiểu nguyên nhân và triệu chứng

Rate this post

Sốt xuất huyết ở trẻ em đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, gia tăng nhanh chóng và không có dấu hiệu dừng lại. Đây là một căn bệnh nguy hiểm có thể gây biến chứng nguy hiểm và thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nhiều trẻ dù hết sốt sau đến ngày thứ 4 hoặc thứ 6, nhưng lại cảm thấy lừ đừ, mệt mỏi, đau bụng, lạnh tay chân… Đây là những dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng, nhưng không ít phụ huynh bỏ qua và gây ra tình trạng sốc sốt xuất huyết nguy kịch.

Sốt xuất huyết ở trẻ em là gì?
Sốt xuất huyết ở trẻ em là một căn bệnh nguy hiểm được truyền nhiễm qua muỗi vằn. Vì vậy, bất kỳ nơi nào có muỗi này đều có nguy cơ mắc bệnh. Muỗi vằn mang virus từ một người bị bệnh và chích vào người khác. Do đó, virus sốt xuất huyết có thể lan rộng từ nơi này sang nơi khác.

Sốt xuất huyết Dengue còn được gọi là “virus đen”, một căn bệnh kinh khủng và vẫn đang là gánh nặng cho các nước nhiệt đới. Nếu không có biện pháp phòng ngừa, một người có thể mắc bệnh đến 4 lần với 4 dòng virus khác nhau.

Đặc biệt, TP. Hồ Chí Minh đang tiến vào mùa mưa, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn gây bệnh phát triển, dẫn đến nguy cơ dịch sốt xuất huyết diễn ra phức tạp hơn.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 5 tháng đầu năm 2022, Việt Nam đã ghi nhận gần 26.000 ca mắc, với 13 ca tử vong, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam. Riêng TP.HCM chiếm khoảng 30% số ca mắc với hơn 11.000 ca, tăng hơn 46% so với cùng kỳ năm ngoái.

Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em
Triệu chứng của sốt xuất huyết ở trẻ em tương tự như các bệnh do virus thông thường, nhưng có thể có những biểu hiện đặc biệt hơn một chút. Ban đầu, trẻ có thể bị đau đầu, mệt mỏi, sau đó là sốt và phát ban. Do có xung huyết, trẻ có thể chảy máu cam và đi ngoài có phân đen. Các triệu chứng sẽ khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh.

  • Giai đoạn đầu: Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường khó phân biệt với các bệnh sốt do virus thông thường. Trẻ có biểu hiện sốt cao từ 39-40 độ và duy trì liên tục trong 1-2 ngày đầu, sau đó bệnh chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.
  • Giai đoạn nguy hiểm: Sau giai đoạn đầu, trẻ tiến vào giai đoạn nguy hiểm, thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi sốt. Lúc này, trẻ có thể có các triệu chứng nặng như bứt rứt, khó chịu và quấy khóc. Trẻ có thể than đau đầu, không muốn ăn và buồn nôn. Khi bố mẹ quan sát trên da có biểu hiện sung huyết, mắt đau nhức và có thể chảy máu chân răng hoặc máu cam, thậm chí xuất huyết nội tạng. Sau đó, bệnh chuyển sang giai đoạn phục hồi.
  • Giai đoạn phục hồi: Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu hết sốt và sức khỏe tốt dần lên. Trẻ có cảm giác thèm ăn, huyết áp ổn định, đi tiểu nhiều hơn và các xét nghiệm tiểu cầu trở về mức bình thường. Tuy nhiên, ở trẻ nặng, từ giai đoạn này có thể xuất hiện một số biến chứng rất khó lường.

Nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết ở trẻ nhỏ
Bệnh sốt xuất huyết do nhiễm virus Dengue sau khi bị muỗi cái của loài muỗi Aedes đốt. Đây là nguồn lây nhiễm chính. Muỗi Aedes aegypti là véc tơ truyền bệnh, chỉ hoạt động vào ban ngày và chỉ muỗi cái mới đốt và truyền bệnh. Sau khi muỗi cái Aedes hút máu từ người mắc bệnh, virus sẽ ủ bệnh trong cơ thể muỗi khoảng 8 đến 11 ngày. Trong thời gian đó, muỗi có nguy cơ truyền bệnh cho người khác. Khi vào cơ thể người, virus lưu thông trong máu từ 2 đến 7 ngày. Trong khoảng thời gian này, nếu muỗi Aedes hút máu thì virus sẽ được truyền cho muỗi.

Muỗi sau khi chích người bệnh hoặc người nhiễm siêu vi sẽ mang mầm bệnh lây qua những người khỏe mạnh khác. Vì vậy, ở trẻ em sống trong môi trường có muỗi và có người bệnh, nguy cơ trẻ mắc bệnh cũng cao hơn nếu không có biện pháp phòng ngừa. Virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết có 4 chủng huyết thanh DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Trẻ nhỏ có thể nhiễm một trong 4 chủng và tạo ra miễn dịch trọn đời với chủng đó, tuy nhiên điều này đồng nghĩa trẻ có thể mắc 4 lần sốt xuất huyết trong đời.

Sốt xuất huyết ở trẻ em có nguy hiểm không?
Nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp, sốt xuất huyết có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của bé. Một số phụ huynh thường lầm tưởng rằng bé khỏi bệnh khi không còn sốt, nhưng điều này hoàn toàn sai. Dù trẻ có thể hết sốt sau 3 ngày, nhưng bệnh có thể chuyển sang giai đoạn nặng vào những ngày tiếp theo.

Thời điểm này, virus Dengue làm cho cơ thể suy yếu và hệ miễn dịch yếu đi, gây ra tình trạng xuất huyết dưới da. Đã có nhiều trường hợp gia đình tự ý điều trị và không phát hiện kịp thời những biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết, dẫn đến việc bé nhập viện muộn, tình trạng nặng, có biến chứng.

Biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết phải kể đến là sốc do mất máu, thoát huyết tương. Virus Dengue khi xâm nhập vào cơ thể sẽ làm tăng tính thấm mao mạch, gây thoát huyết tương và tống máu ra ngoài cơ thể. Tình trạng này kéo dài có thể làm ứ đọng dịch huyết tương trong màng não, gây phù não, dẫn đến các vấn đề về thần kinh và hôn mê. Ngoài ra, thoát huyết tương có thể tràn và xâm nhập vào đường hô hấp, gây viêm đường hô hấp, tràn dịch màng phổi và phù phổi.

Bên cạnh đó, còn có một số biến chứng nguy hiểm khác như suy đa tạng, biến chứng về mắt như mù đột ngột, hạ huyết áp, viêm não… Vì vậy, việc theo dõi và đánh giá tình trạng của bé rất quan trọng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?
Theo bác sĩ Kim Thoa, đa số trường hợp trẻ mắc sốt xuất huyết có thể ở nhà và tự điều trị chỉ cần tuân thủ lời khuyên của bác sĩ về việc theo dõi và tái khám cũng như dùng thuốc.

Tuy nhiên, bác sĩ Kim Thoa lưu ý rằng phụ huynh hoặc người chăm sóc trẻ cần chú ý những dấu hiệu cảnh báo như: trẻ ngủ nhiều, lừ đừ, không chơi, quấy khóc liên tục; trẻ than đau bụng, vùng bên sườn phía bên phải hoặc trẻ nôn; trẻ không uống nước, có nguy cơ bị thiếu nước hoặc máu đặc; trẻ bị chảy máu chân răng, chảy máu cam, tiểu ra máu; một số bé gái đến kỳ hành kinh có lượng máu kinh ra nhiều hơn bình thường. Trong những trường hợp này, cần đưa bé đến bệnh viện ngay.

Đặc biệt, nếu bé đi tiểu ít, 3 tiếng không tiểu, 6 tiếng không tiểu thì cần chú ý bé có thể bị thiếu nước; nếu bé gặp khó thở do dịch thoát ở mạch máu hoặc lọt vào phổi, đó là giai đoạn nặng và không nên để bé đến giai đoạn này.

Phương pháp chẩn đoán
Để chẩn đoán sốt xuất huyết ở trẻ, thường dựa vào các yếu tố như dịch tễ, triệu chứng lâm sàng của bệnh và một số xét nghiệm cơ bản như đếm số bạch cầu, tiểu cầu và hematocrit.

Sốt xuất huyết Dengue thường đi kèm với giảm số lượng bạch cầu, vì vậy nếu bạch cầu tăng thì có thể loại trừ bệnh. Các xét nghiệm khác để đánh giá mức độ bệnh như điện giải đồ, đo khí máu, đánh giá chức năng đông máu, xét nghiệm men gan, X-quang phổi để phát hiện tràn dịch màng phổi. Để phát hiện mầm bệnh trong máu và huyết thanh, có thể phân lập virus hoặc xác định kháng nguyên virus bằng phương pháp miễn dịch hoặc phát hiện bộ gen của virus bằng kỹ thuật khuếch đại chuỗi DNA (PCR).

Theo bác sĩ Lê Phan Kim Thoa, để biết chính xác bé có bị sốt xuất huyết hay không, trẻ cần được thăm khám và làm xét nghiệm. Xét nghiệm máu không chỉ giúp xác định bệnh mà còn giúp đánh giá mức độ nặng của bệnh. Do đó, khi trẻ có sốt cao khó hạ hoặc sốt vẫn còn sau 48 tiếng, nên đưa trẻ đi khám ngay.

Cách điều trị sốt xuất huyết ở trẻ em
Theo bác sĩ Kim Thoa, đối với sốt xuất huyết, quan trọng là bố mẹ cần theo dõi và giúp bé tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Trong trường hợp bé không phải nhập viện, cần lưu ý những điểm sau:

  1. Bệnh nhi chỉ được điều trị tại nhà nếu đáp ứng các tiêu chuẩn và điều kiện của bác sĩ. Dựa vào kết quả xét nghiệm máu, đánh giá nồng độ máu, tiểu cầu và an toàn, nếu đảm bảo các điều kiện này và không gây ra xuất huyết, bệnh nhi sẽ được phép điều trị tại nhà.

  2. Bố mẹ cần theo dõi và giúp bé tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong trường hợp bé không muốn uống dung dịch vi sinh như oresol, bố mẹ có thể bổ sung bằng các loại nước khác như nước dừa, nước trái cây hoặc nước cháo muối đường. Nếu bé có dấu hiệu lừ đừ, quấy khóc, đau bụng, nôn nhiều, không ăn được, chảy máu chân răng, đi cầu ra máu, khó thở… thì cần đưa bé đến bệnh viện gấp.

  3. Nếu bé có sốt cao và từ 2 lần trở lên bị co giật, có thể là sốt cao co giật đơn thuần. Trong trường hợp này, bố mẹ cần đặc biệt chú ý và xử lý bằng cách nghiêng bé sang một bên ngay lập tức để tránh bị sặc. Cho bé uống thuốc hạ sốt, đặt thuốc và theo dõi thời gian bé bị co giật. Không đưa tay vào miệng bé và đặt lưỡi bé vào trong chứ không lè ra ngoài qua răng.

  4. Với việc ăn uống, bố mẹ cần cho bé ăn thực phẩm mềm, lỏng, không ăn đồ chiên rán, và không cho bé ăn thực phẩm có màu đen hoặc đỏ vì trong bệnh cảnh sốt xuất huyết, có thể xảy ra xuất huyết tiêu hóa, gây khó khăn trong việc chẩn đoán của bác sĩ.

Bên cạnh đó, cần theo dõi nhiệt độ của bé để biết khi nào cần hạ sốt. Bố mẹ có thể lau mát cho bé, hạn chế việc sử dụng thuốc, uống nhiều nước và tuân theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh việc lạm dụng thuốc ảnh hưởng đến chức năng gan. Chỉ nên hạ sốt khi bé có nhiệt độ trên 38.5 độ và không tự ý điều chỉnh liều thuốc cho con.

Theo bác Thoa, ngoài paracetamol, nhiều gia đình tự trữ thuốc ibuprofen và thấy thuốc này hạ sốt tốt nên tự ý sử dụng. Tuy nhiên, bác sĩ khuyến cáo không nên tự ý sử dụng ibuprofen nếu không có chỉ định vì ibuprofen ảnh hưởng và làm giảm chức năng tiểu cầu và gây xuất huyết dễ hơn.

Nếu bé uống oresol, uống nước dừa hoặc nước cháo, và sốt xuất hiện lại chỉ sau 4-6 tiếng, bố mẹ không cần lo lắng. Chỉ cần đưa bé đến tái khám vào ngày thứ 3. Sau ngày thứ 3, có thể có giảm cân nặng, ngày thứ 4-5 có thể nguy hiểm, cần theo dõi kỹ. Tuy nhiên, diễn biến bệnh ở trẻ con thường không thể lường trước, nên bố mẹ cần chú ý và đưa bé đến bệnh viện ngay để đảm bảo việc theo dõi lượng dịch. Nếu bé có sốt cao và không ăn uống, cần đưa bé nhập viện ngay để được truyền dịch kịp thời.

Cách phòng ngừa sốt xuất huyết
Hiện nay, đã có vắc-xin phòng ngừa sốt xuất huyết, nhưng hiệu quả chưa như mong đợi và chưa được tiếp cận với người dân. Vì vậy, cách phòng ngừa tốt nhất là tiêu diệt muỗi và kiểm soát môi trường sống của chúng. Cần dọn dẹp sạch sẽ những nơi có nước đọng trong nhà, đậy nắp kín bình chứa nước để tránh muỗi đẻ trứng. Những vật phế thải như rác, tô chén, chum vỡ… cần được dọn dẹp sạch sẽ vì muỗi có thể sinh sôi nảy nở ở đó.

Bên cạnh việc giữ môi trường sạch sẽ, bố mẹ cần phòng ngừa muỗi đốt bằng cách mặc quần áo dài tay, ngủ có mùng/màn và giăng lưới ở cửa sổ. Đặc điểm của muỗi vằn sốt xuất huyết là chích vào ban ngày, vì vậy cần chú ý vào sáng sớm và chiều tối để tránh bé đi đến những chỗ có nước đọng, đặc biệt là nước sạch vì muỗi sốt xuất huyết không đẻ trứng ở những nơi nước dơ như cống rãnh.

Related Posts

Bệnh viện quận 11: Những điều cần biết về đau thần kinh tọa

Dây thần kinh tọa là gì?Có thể bạn quan tâm Bệnh Hoang Tưởng: Những điều bạn cần biết Sưng ở vùng mặt – Biểu hiện của bệnh…

10 Dấu Hiệu Cảnh Báo Suy Thận: Không Ngủ Tốt, Huyết Áp Cao, Sưng Chân…

Có thể bạn quan tâm Sốt virus ở trẻ em: Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị Đau đầu sau gáy: Nguyên nhân và phương pháp…

Làm gì khi cảm thấy đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi và chán ăn?

Bạn có từng trải qua cảm giác đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi và chán ăn? Đây là những dấu hiệu cho thấy cơ thể bạn đang…

Đau bao tử nặng: Những triệu chứng và nguyên nhân bạn cần biết

Giới thiệu Bạn có bao giờ gặp phải cảm giác đau ở vùng dạ dày không? Đau bao tử luôn là vấn đề thường xuyên xảy ra…

Bệnh chàm – Sự thật về loại bệnh không lây nhiễm này

Chuyên Gia Sức Khỏe – Trang thông tin y khoa sức khỏe tại Việt NamCó thể bạn quan tâm 8 Địa chỉ khám và chữa bệnh Tai…

Đau hạ sườn trái – Biểu hiện của những căn bệnh cần lưu ý

Nhiều người thường gặp phải cảm giác đau ở vùng hạ sườn trái. Có thể đau phía trước hoặc sau, thậm chí đau thắt và nặng hơn…